کلاس هفتم

بانک نمونه سوال هفتم

سکـوي هفتــــم

 
تاریخ :  ۱۳٩٢/۱۱/۱۳
نویسنده :  سید علیرضا جاوید

جزر و مد عبارت است از بالا رفتن آب و حرکتش به سمت ساحل ( مد ) و پایین آمدن آب  ( جزر ) در سطح اقیانوس ها ، دریاها و حتی دریاچه ها به علت نیروی گرانش یا جاذبه ای که از سمت ماه و خورشید بر آن ها وارد می گردد . البته این نیروهای گرانشی بر تمامی مواد روی زمین تاثیر گذار هستند از جمله کوه ها ولی چون سیالات ( مایع ها و گازها ) توانایی جاری شدن دارند بر اثر افزایش و کاهش وزن، جاری می شوند و اثر آن را نشان می دهند  وگرنه هنگام مد همه ی چیزها حتی خود شما  در سطح زمین اندکی سبکتر و در هنگام جزر اندکی سنگین تر از حالت عادی اند. 


و مد عبارت است از بالا رفتن آب و حرکتش به سمت ساحل ( مد ) و پایین آمدن آب ( جزر ) در سطح اقیانوس ها ، دریاها و حتی دریاچه ها به علت نیروی گرانش یا جاذبه ای که از سمت ماه و خورشید بر آن ها وارد می گردد . البته این نیروهای گرانشی بر تمامی مواد روی زمین تاثیر گذار هستند از جمله کوه ها ولی چون سیالات ( مایع ها و گازها ) توانایی جاری شدن دارند بر اثر افزایش و کاهش وزن، جاری می شوند و اثر آن را نشان می دهند  وگرنه هنگام مد همه ی چیزها حتی خود شما  در سطح زمین اندکی سبکتر و در هنگام جزر اندکی سنگین تر از حالت عادی اند.

همچنین به علت اینکه فاصله ی ماه از زمین بسیار کمتر از خورشید نسبت به زمین است، ماه  تاثیر مهمتری بر جزر و مد داشته و عامل اصلی می باشد.

 

 

در چرخش ماه به دور زمین نیروی گرانشی ماه بر آب هایی که در سمت ماه واقع شده اند (شکل 1 قسمت A  ) اثر گذاشته و آن ها را به سمت خود می کشد و باعث ایجاد مد می گردد . در طرف مقابل ماه ( شکل 1 قسمت B ) نیز آب اقیانوس ها و دریا ها بالا می آیند و مد هایی را ایجاد می کنند . دلیل حرکت آب ها در سمت مقابل ماه این است که مرکز ثقل یا گرانیگاه زمین (گرانیگاه نقطه ای فرضی که مرکز جرم جسم است و برایند تمام نیروهای گرانش جسم به سوی آن است . در مورد اجسام کروی مانند زمین ، گرانیگاه نقطه ی مرکزی درون زمین می باشد.) کمی به سمتی که ماه در آن قرار دارد متمایل شده و همین امر باعث می شود نیروی گرانشی زمین در سمت مقابل ماه کمتر شود و در نتیجه آب ها بر خلاف نیروی جاذبه زمین یعنی به سمت بالا حرکت کنند و باعث ایجاد مد می شوند. 

شکل 1

 


 با توجه به مطالب بیان شده و اینکه زمین در هر شبانه روز یک بار به دور خود می گردد ، برای هر نقطه در سطح زمین در هر شبانه روز 2 بار مد در اثر نیروی گرانشی ماه اتفاق می افتد ، یکبار زمانی که ماه در سمت آن هاست و بار دیگر هنگامی که ماه در سمت مقابل آن ها قرار دارد .

قسمت هایی که در سمت ماه و یا طرف مقابل قرار ندارد ( منطقه C و D در شکل 1 ) چون به طور کامل تحت تاثیر نیروی جاذبه زمین قرار دارند به سمت پایین متمایل هستند (جزر ) که جزر نیز برای هر نقطه در سطح زمین 2 بار در شبانه روز رخ می دهد.

 

 
 

 

جزر و مد ها می توانند از چند سانتی متر تا 15 متر و حتی بیشتر متغیر باشند . مدهای بلند که اصطلاحاً مه کشند نامیده می شوند هر دو هفته یکبار رخ می دهند ؛ زمانی که خورشید و ماه در یک راستا قرار می گیرند و نیروهای جاذبه آن ها با هم ترکیب می شود . ( شکل 2 ) . هم زمانی که ماه و خورشید در یک راستا باشند و هم در صورتی که زمین در وسط قرار بگیرد و ماه در یک سو و خورشید در سور دیگر باشد . مد های ضعیف ، کهکشند نامیده می شوند و زمان هایی رخ می دهند که ماه و خورشید زاویه ای قائمه با هم داشته باشند ؛ زیرا در این حالت نیروهای جاذبه ی آن ها یکدیگر را خنثی می کنند . ( شکل 3 ) 

شکل 2


شکل 3


البته شدت جزر و مد به عوامل گوناگونی مانند شکل دریا ، عرض جغرافیایی و ... هم بستگی دارد. مثلاً خلیج فاندی در کانادا به علت شکل قیفی خود دارای مدهایی به ارتفاع 15 متر است. لازم به گفتن است که دریاچه ها چون معمولاً مساحت کمی دارند و به دریاهای دیگر راه ندارند تا آب میان آنها جاری شود، تقریبا جزر ومد ندارند (دریای مازندران تقریبا جزر و مد ندارد.)


استفاده از جزر و مد برای تولید الکتریسیته :

 

به این منظور ابتدا باید  سدی بر  روی رودخانه یا ساحل دریاها ایجاد شود که به این نوع سد ها سد های جزر و مدی گفته می شود . در زمان مد آب در حرکت به سمت ساحل  و در زمان جزر آب های ذخیره شده در مسیر حرکتشان به سمت دریا از داخل توربین های تعبیه شده در داخل سد عبور می کنند و باعث چرخش آن ها و در  نتیجه تولید انرژی الکتریسیته می شوند.


شکل 4


 

استفاده از جزر و مد برای تولید ماهیگیری :

برای ماهیگیری با استفاده از جزر و مد از نوعی تور که شکل نیم دایره ای دارد ، استفاده می شود . این تور در ساحل دریا نصب می گردد . در زمان مد که آب به سمت ساحل می آید ، ماهی ها برای تغذیه به این قسمت می روند . ( به این دلیل که در این قسمت  موجودات زیادی وجود  دارند که با تابش نور خورشید و وجود جریان هوا در آن جا رشد کرده و باعث ایجاد منابع تغذیه ی مناسبی برای ماهی ها می شوند . از این رو ماهی ها در زمان مدها به این قسمت برای تغذیه هجوم می برند ) . با پایین آمدن سطح آب و حرکت آن به سمت دریا ماهی ها در مسیر بازگشت شان با این تورها مواجه می شوند و بنابراین نمی توانند به دریا بروند . به این صورت ماهی ها به دام افتاده و صید می شوند .

شکل5

منبع:در جستجوی علوم (وبلاگ آموزشی علوم تجربی)



:: برچسب‌ها: مطالب علمی
این وبلاگ به شما نمونه سولات سخت و دشوار و همه ی مطالب مربوط به هفتم و تیزهوشان را ارائه خواهد داد
  :: سید علیرضا جاوید